Beroepsaansprakelijkheid voor consultant bij intellectueel-eigendomsclaim

1. Kernantwoord en afbakening

Beroepsaansprakelijkheid voor een consultant die wordt geconfronteerd met een intellectueel-eigendomsclaim (bijvoorbeeld auteursrecht of merkrecht) draait in de basis om één vraag: is de geclaimde schade het gevolg van een toerekenbare fout of tekortkoming in de advies- of dienstverlening?

Het is daarbij belangrijk om scherp te onderscheiden tussen:

De intellectueel-eigendomsclaim zelf: de stelling van de rechthebbende (of een partij die zegt rechthebbende te zijn).
De aansprakelijkheid voor de schade: of jouw consultancy-activiteiten juridisch aansprakelijk gemaakt kunnen worden voor (een deel van) die schade.
Eventuele contractuele verdeling van risico’s: afspraken in contracten over aansprakelijkheid, vrijwaring of beperking van aansprakelijkheid.

Alleen het bestaan van een intellectueel-eigendomsconflict betekent niet automatisch dat er sprake is van beroepsaansprakelijkheid. Meestal gaat het om de koppeling tussen jouw werk (wat je deed of naliet) en de concrete gevolgen (welke schade wordt geclaimd en waarom).

2. Hoe werkt dit in de praktijk?

Een intellectueel-eigendomsclaim bij consultancy volgt vaak een patroon, waarin de kernvragen steeds terugkomen.

Er komt een claim of sommatie Een opdrachtgever of derde stelt dat bepaalde output of handelswijze inbreuk maakt op een intellectueel recht, of dat er onrechtmatig is gehandeld.
Er wordt gezocht naar herleidbaarheid Bij beroepsaansprakelijkheid wordt gekeken of het vermeende probleem (bijvoorbeeld gebruikte content, geleverde ontwerpen, advies, licenties of werkwijzen) direct of indirect terug te voeren is op het werk van de consultant.
Er moet een ‘fout/tekortkoming’ te onderbouwen zijn Dat kan gaan om een handelingsfout (bijvoorbeeld onjuist advies) of een nalatigheid (bijvoorbeeld het niet onderkennen van een evident risico). In het algemeen is de lat bij advieswerk: het gaat vaak om wat redelijkerwijs van een deskundige verwacht wordt.
Er moet schade zijn en een causaal verband Niet elke claim leidt automatisch tot verzekerbare of verhaalbare schade. Juridisch en praktisch moet de claim gaan over aantoonbare nadelige gevolgen (zoals herstelkosten, schadeclaims van derden, proceskosten) die samenhangen met de gestelde fout.
Verzekeringsdekking volgt pas na deze inhoudelijke beoordeling In de meeste scenario’s beoordelen verzekeraars de dekking op basis van polisbegrippen (zoals beroepsfout en aansprakelijkheid) en op mogelijke uitsluitingen of voorwaarden. Omdat polissen verschillen, is het essentieel om de eigen polisvoorwaarden en verzekeringskaart te raadplegen.

3. Variatie en uitzonderingen: wat kan het verschil maken?

Omdat beleid en polisvoorwaarden niet overal identiek zijn, kunnen de uitkomst en de dekking sterk verschillen. Zonder productspecifieke uitspraken geldt als algemene checklist waar vaak op wordt gelet.

Aard van de fout: gaat het echt om een beroepsfout bij het leveren van advies/dienst, of gaat de claim primair over het bestaan van een intellectueel rechtsschending zonder aantoonbare professionele tekortkoming?
Timing en omstandigheid: wanneer deed het probleem zich voor (of wanneer werd het ontdekt), en hoe wordt dit in de polisperiode gekoppeld?
Type kosten en schadeposten: worden alleen bepaalde kosten gedekt (bijvoorbeeld kosten voor verweer of bepaalde soorten schade), of juist ook andere posten?
Uitsluitingen: veel polissen kennen uitsluitingen voor bepaalde omstandigheden, bijvoorbeeld als er bewust is gehandeld of als de claim niet past binnen de verzekerde scope. Welke uitsluitingen gelden, is polisafhankelijk.
Contractuele uitbreidingen of verzwaringen: sommige polissen houden rekening met of beperken aansprakelijkheid voor afspraken die verder gaan dan wettelijke aansprakelijkheid.

Een belangrijk punt voor de lezer: bij intellectueel-eigendomsclaims ligt de discussie vaak op bewijs en causaliteit. Zelfs als een inbreukclaim inhoudelijk mogelijk is, blijft beroepsaansprakelijkheid vaak een vraag naar professionaliteit, onderzoeksplicht en redelijke zorgvuldigheid.

4. Toepassing: controlepunten voor de consultant

Zonder advies te geven, helpen onderstaande controlepunten om het dossier logisch op te bouwen en goed te positioneren.

Breng de claim terug naar concrete werkzaamheden Maak per onderdeel van de claim duidelijk welk deel van jouw dienstverlening betrokken zou zijn: het advies, de specificaties, de input die je leverde, de door jou geadviseerde aanpak, of iets dat je bewust wel/niet hebt onderzocht.
Onderbouw je dossier met feiten en documenten Denk aan offerte en opdrachtbevestiging, scope-afbakening, (eerdere) correspondentie met opdrachtgever, projectdocumentatie en beslisnotities. Bij dit type claims wordt meestal gekeken naar wat is afgesproken en wat redelijkerwijs is gedaan.
Schep duidelijkheid over de schade en de procedure Welke bedragen of posten worden geëist, wie claimt, en wat is het doel: schikking, verdediging, of schadevergoeding? Dit bepaalt hoe je claiminhoudelijk moet begrijpen wat er van jou wordt gevraagd.
Check polisbegrippen vóór je conclusies trekt Gebruik de polisvoorwaarden en verzekeringskaart als toetssteen voor begrippen zoals beroepsfout, aansprakelijkheid, verzekerde periode en relevante uitsluitingen. Alleen die tekst is leidend voor wat er wel of niet onder dekking valt.
Let op contractuele context richting opdrachtgever en derden Afspraken over aansprakelijkheid en vrijwaring kunnen de verhouding beïnvloeden. Ook kan de manier waarop de opdrachtgever jou betrekt bij verweer of afhandeling van belang zijn.

Als je dit systematisch vastlegt, wordt duidelijker of de intellectueel-eigendomsclaim in jouw situatie vooral een juridische discussie is over het recht, of dat er (ook) een aantoonbare professionele tekortkoming onder ligt die binnen jouw beroepsaansprakelijkheid kan vallen.