Beroepsaansprakelijkheid voor advocaat bij onjuiste belastingaangifte

Kern: wanneer kan een advocaat aansprakelijk zijn

Beroepsaansprakelijkheid van een advocaat bij een onjuiste belastingaangifte draait meestal om de vraag of de advocaat bij de uitvoering van zijn/haar taak een beroepsfout heeft gemaakt. Daarbij gaat het niet alleen om “een fout in de aangifte”, maar om de combinatie van (1) een tekortkoming in het professioneel handelen, (2) toerekenbaarheid/verwijtbaarheid en (3) schade die aantoonbaar voortvloeit uit die fout.

Belangrijk is ook dat een belastingaangifte vaak meerdere schakels kent. Niet elke onjuistheid in de aangifte betekent automatisch dat de advocaat aansprakelijk is. Het hangt af van de concrete rol van de advocaat en de reikwijdte van de opdracht: wie was verantwoordelijk voor de inhoud, welke informatie is aangeleverd, en wat mocht van de advocaat worden verwacht op basis van kennis en zorgvuldigheid.

Hoe de beoordeling doorgaans werkt

Een beoordeling verloopt in de praktijk meestal langs dezelfde denkstappen. Eerst wordt vastgesteld wat de advocaat precies moest doen volgens de opdracht en de feitelijke uitvoering. Daarna wordt bekeken of het handelen redelijkerwijs aan de beroepsmaatstaf voldeed. Vervolgens wordt onderzocht of de geconstateerde onjuistheid rechtstreeks heeft geleid tot de schade.

Drie elementen komen dan terug:

Beroepsfout of tekortkoming Een fout kan bijvoorbeeld zitten in het verwerken van gegevens, het adviseren over de fiscale behandeling die aan de aangifte ten grondslag ligt, of het controleren van de aangeleverde informatie. Ook nalatigheid kan een tekortkoming zijn als van de advocaat verwacht mocht worden dat hij/zij extra had moeten verifiëren.
Verwijtbaarheid/toerekening Niet elke vergissing is automatisch verwijtbaar. Het gaat om wat in de gegeven omstandigheden van een redelijk handelend beroepsbeoefenaar verwacht mag worden. Daarbij spelen onder meer de complexiteit van het dossier en de beschikbaarheid van juiste en volledige informatie een rol.
Causaal verband en schade De schadelast moet herleidbaar zijn tot de onjuiste aangifte als gevolg van het handelen van de advocaat. Voorbeelden van schade die in dit type discussies terugkomen zijn belastingnadelige gevolgen of kosten die voortvloeien uit herstel. Of die gevolgen juridisch als “het gevolg” van de fout worden gezien, hangt af van de onderbouwing en de causaliteit.

Variaties en afbakening: wanneer het minder voor de hand ligt

Er zijn een paar situaties waarin een claim over onjuiste belastingaangifte niet vanzelfsprekend bij de advocaat uitkomt. Dat betekent niet dat er nooit een probleem kan zijn, maar wel dat de bewijslast en de discussiepunten anders worden.

Onjuiste informatie van de opdrachtgever: als de advocaat is uitgegaan van onjuiste of onvolledige gegevens die door de opdrachtgever zijn aangeleverd, kan de aansprakelijkheid zich verplaatsen naar de vraag in hoeverre de advocaat die gegevens had moeten verifiëren of corrigeren.
Beperkte opdracht of rol: als de advocaat enkel heeft geadviseerd over een deelonderwerp, of alleen heeft beoordeeld op basis van reeds ingevulde stukken, dan is niet automatisch het hele aangifteproces “voor rekening” van de advocaat.
Fout buiten beroepshandelen: wanneer de onjuistheid ontstaat door handelen van een ander die verantwoordelijk was voor invullen/verzenden, dan is de koppeling met het beroepshandelen van de advocaat minder direct.
Correctieruimte en herstel: als een fout later is ontdekt en herstelmogelijkheden bestonden, kan discussie ontstaan over welke gevolgen precies aan de oorspronkelijke fout moeten worden toegerekend.

De kern blijft: de aansprakelijkheid hangt sterk af van het concrete feitencomplex (wie deed wat, wanneer, met welke informatie en met welk doel). Zonder die invulling blijft het onzeker hoe een zaak uitpakt.

Praktische controlepunten voor ondernemers

Als je dit onderwerp wilt vertalen naar controlepunten, begin dan met het vaststellen van feiten. Je hoeft daarmee niet meteen een juridische conclusie te trekken, maar je krijgt wél helderheid waar de discussie meestal op landt.

Leg de rol vast Richt je op vragen als: wie verzorgde de aangifte-invulling, wie controleerde de inhoud, en wat was de taak van de advocaat in jouw dossier?
Bewijs het informatiepad Breng in kaart welke gegevens door jou of derden zijn aangeleverd, welke stukken de advocaat heeft gebruikt en welke wijzigingen in het proces zijn gedaan. Onjuiste input is vaak een essentieel discussiepunt.
Koppel de fout aan het nadeel Maak inzichtelijk welke gevolgen je ziet (bijvoorbeeld nagekomen belasting of kosten) en waarom je denkt dat die gevolgen volgen uit de onjuiste aangifte.
Check binnen welke grenzen advies vs. uitvoering lag Als de advocaat primair adviseerde en niet (ook) de aangifte technisch opstelde of instuurde, kan dat invloed hebben op de beoordeling. Omgekeerd kan een actieve rol bij opstelling en indiening juist zwaarder wegen.

Wat je kunt meenemen richting verzekering en afhandeling

Veel ondernemers kijken bij dit onderwerp ook naar beroepsaansprakelijkheidsdekking voor advocaten, omdat een (mogelijk) foutenscenario niet alleen juridisch, maar ook financieel gevolgen kan hebben. In de praktijk draait het bij verzekering doorgaans om voorwaarden en dekking van het specifieke type claim.

Omdat hier voorwaarden en polisdetails nodig zijn, is het verstandig om de relevante polisvoorwaarden/verzekeringskaart van de betreffende beroepsaansprakelijkheidsverzekering te raadplegen: daar staat onder meer hoe “aansprakelijkheid”, “claim” en relevante uitsluitingen/concrete definities worden uitgelegd. Gebruik daarbij je eigen dossierfeiten om te bepalen of het gaat om een situatie die onder de dekking kan vallen.

Als je wilt, kun je ook oriënterend lezen over het onderwerp beroepsaansprakelijkheid voor advocaten via een algemene pagina zoals advocaat beroepsaansprakelijkheidsverzekering: /advocaat-beroepsaansprakelijkheidsverzekering/. Voor een bredere achtergrond over wat er in het algemeen onder “beroepsgroep” valt, kan de uitleg bij beroepsgroep helpen: /beroepen-en-branches/zakelijke-dienstverlening/beroepsgroep/.