Beroepsaansprakelijkheid voor architect bij onjuiste belastingaangifte

Kern van het probleem: wanneer kan een architect aansprakelijk zijn?

Beroepsaansprakelijkheid komt in beeld als een opdrachtgever stelt dat een beroepsbeoefenaar een fout heeft gemaakt in de uitvoering van een professionele taak, waardoor schade is ontstaan. Bij onjuiste belastingaangifte gaat het dan doorgaans niet om “het doen van belasting” als zodanig, maar om de vraag of de architect (of iemand onder zijn verantwoordelijkheid) de relevante fiscale handeling moest verrichten of controleren, en of daarbij een fout is gemaakt die rechtstreeks heeft geleid tot nadeel.

Belangrijk is dus de afbakening van de rol: heeft de architect daadwerkelijk een opdracht gekregen om fiscale gegevens aan te leveren, te verifiëren, of mee te nemen in een aangeefbare berekening/rapportage? Als de architect alleen betrokken was bij het ontwerp of de bouwbegeleiding, ligt een directe link naar een belastingaangifte minder voor de hand.

Hoe werkt het verband tussen fout, aangifte en schade?

Bij een claim wordt meestal gekeken naar drie bouwstenen:

Toerekenbare fout: was er een onjuiste handeling, berekening, beoordeling of overdracht van informatie die in de professionele uitvoering had moeten kloppen?
Schade: wat is het nadeel voor de opdrachtgever (bijvoorbeeld extra kosten, correcties of overige financiële gevolgen)?
Causaal verband: is aannemelijk dat juist die fout heeft geleid tot de onjuiste belastingaangifte en daarmee tot de schade?

Bij belastingaangiftes is de causaliteit vaak een aandachtspunt. Een aangifte kan door meerdere factoren onjuist zijn (onvolledige of verkeerde input, andere keuzes van de belastingplichtige, interpretatieverschillen). Daarom is het essentieel te bepalen welke gegevens of handelingen vanuit de architect afkomstig waren en in welke fase zij doorwerkten.

Afbakening: wanneer valt dit buiten het “normale” architectenwerk?

De meeste architectenrol is gericht op ontwerp, bouwkundige uitwerking, begeleiding en advisering rond ruimtelijke en technische aspecten. Onjuiste belastingaangifte komt alleen in het vaarwater van beroepsaansprakelijkheid wanneer er een extra taak is die raakt aan fiscale informatie of aangeefbare berekeningen.

Praktisch betekent dit dat je onderscheid maakt tussen:

Beperkte ondersteuning met aanleveren van gegevens: de architect levert bijvoorbeeld feitelijke gegevens aan, maar een belastingadviseur of de opdrachtgever dient de aangifte in.
Inhoudelijke fiscale beoordeling of berekening: de architect gaat verder dan louter aanleveren en beoordeelt of berekent elementen die direct in de aangifte terechtkomen.
Coördinatie zonder inhoudelijke verantwoordelijkheid: de architect organiseert processtappen, maar heeft niet de inhoudelijke expertise/taak om fiscale juistheid te waarborgen.

Hoe verder de architect in de keten komt richting inhoudelijke fiscale oordeelsvorming of berekeningen, hoe groter de kans dat een opdrachtgever een beroepsfout zal claimen. Omgekeerd geldt: als de architect aantoonbaar buiten de fiscale scope valt en slechts beperkte gegevens doorgeeft, verschuift de focus vaak naar de verwerking door anderen.

Variaties en uitzonderingen die de uitkomst kunnen veranderen

De exacte uitkomst hangt af van feiten, waaronder contractuele afspraken en de manier waarop werkzaamheden zijn omschreven en uitgevoerd. Denk aan:

Taakomschrijving in opdracht: staat vast welke werkzaamheden voor de architect golden (en welke niet)?
Kwaliteit van informatie-uitwisseling: waren aangeleverde gegevens feitelijk juist en compleet, en is er gewaarschuwd voor onzekerheden?
Verantwoordelijkheidsverdeling: had een andere partij (bijvoorbeeld een belastingadviseur) een primaire rol bij controle en indiening?
Eigen rol van de opdrachtgever: heeft de opdrachtgever keuzes gemaakt of aanvullende informatie aangeleverd die de onjuistheid verklaart?

Omdat dit sterk feitelijk is, is het verstandig om bij een mogelijk geschil niet alleen naar de uiteindelijke belastingcorrectie te kijken, maar vooral naar de momenten vóór de indiening: welke input is wanneer gegeven, door wie gecontroleerd en op basis waarvan.

Controlepunten voor de praktijk

Als je dit onderwerp wilt beoordelen voor jouw situatie, kun je de volgende vragen als checklist gebruiken:

Welke specifieke opdracht lag er voor de architect? (fiscale verantwoordelijkheid ja/nee)
Welke gegevens zijn door de architect aangeleverd voor de aangifte? (feitelijk vs berekend vs beoordeeld)
Wie was volgens de afspraken verantwoordelijk voor indiening en fiscale toetsing?
Wat is de concrete vermeende fout? (rekenkundig, inhoudelijk, interpretatie of overdracht)
Welke schadepost wordt gesteld en hoe wordt het causaal gekoppeld aan de fout?

Door deze punten systematisch te verzamelen, ontstaat er meer duidelijkheid over of een beroep op beroepsaansprakelijkheid juridisch en feitelijk goed is te onderbouwen.

Over dekking: waarom polisvoorwaarden cruciaal zijn

Of een specifieke claim onder een beroepsaansprakelijkheidsverzekering valt, hangt doorgaans af van de exacte dekking en uitsluitingen in de polisvoorwaarden. Omdat polisdetails kunnen verschillen, kun je niet volstaan met een algemene aanname. Kijk daarom naar de formuleringen over de verzekerde hoedanigheid, de aard van werkzaamheden, en eventuele uitsluitingen voor fiscale of niet-standaard taken.

Als je wilt, kun je de relevante passages uit je eigen polis (of offerte) hierop laten aansluiten met de checklist hierboven: welke taak deed je wel/niet, en past dat binnen de omschreven verzekerde werkzaamheden?