Beroepsaansprakelijkheid voor arbodienst bij rekenfout

Wanneer valt een rekenfout onder beroepsaansprakelijkheid?

Beroepsaansprakelijkheid draait om een tekortkoming bij het professioneel uitvoeren van een opdracht. Een rekenfout kan daaronder vallen als de fout ontstaat in het kader van de dienstverlening en als de fout de basis vormt voor een besluit of advies richting werkgever of werknemer.

Denk aan situaties waarin een arbodienst een berekening toepast om een uitkomst te onderbouwen (bijvoorbeeld een risico-inschatting, belastbaarheidscontext of een conclusie die opvolging krijgt). De kern is dus niet “de rekenfout bestaat”, maar: was dit een fout in professionele dienstverlening en volgde daaruit aantoonbaar nadeel?

Hoe beoordeelt men het verband tussen fout, gebruik en schade?

Bij het beoordelen van claims worden doorgaans deze onderdelen uitgewerkt:

Toerekenbaarheid binnen de dienstverlening: de fout moet samenhangen met het werk van de arbodienst (bijvoorbeeld de manier waarop gegevens zijn ingevoerd, berekend of geïnterpreteerd).
Werkelijke uitkomst en afwijking: er moet een concrete vergelijking zijn tussen de correcte berekening en de gehanteerde berekening.
Causaal verband: de vraag is of de fout redelijkerwijs heeft geleid tot een beslissing of handeling die schade veroorzaakte.
Schade (nadeel) en omvang: er moet sprake zijn van aantoonbaar nadeel. Zonder schade is de claim in de praktijk lastig.
Rol van opvolging: als een derde (werkgever, leidinggevende of een andere adviseur) de uitkomst anders heeft gebruikt of eigenstandig heeft gecorrigeerd, kan dat het causaal verband beïnvloeden.

Misverstanden die claims bij rekenfouten vaak vertragen

Een paar veelvoorkomende denkfouten helpen om tijdverlies te voorkomen:

“Een rekenfout is altijd aansprakelijkheid.” Dat klopt meestal niet. Zonder schade, zonder aantoonbare professionele tekortkoming of zonder verband tussen de fout en de gevolgen is de stap naar aansprakelijkheid niet automatisch gezet.
“Het gaat alleen om de getallen.” In de praktijk telt ook de context: welke gegevens zijn gebruikt, hoe is gerekend, en hoe is de uitkomst in het proces terechtgekomen.
“Een afronding is hetzelfde als een fout.” Een kleine afrondingsafwijking kan relevant zijn, maar de impact op beslissingen en de omvang van eventuele schade bepalen vaak of het juridisch betekenis krijgt.
“Elke administratieve correctie valt onder een claim.” Sommige verschillen zijn achteraf te herleiden tot registratie of herziening zonder dat de oorspronkelijke uitkomst aantoonbaar schade heeft veroorzaakt.

Preventie: wat je vooraf beter kunt borgen (zonder garantie)

Je kunt rekenrisico’s verkleinen door controleerbaarheid en herleidbaarheid als uitgangspunt te nemen. Praktisch betekent dat:

Werk met controle op invoer (redundant toetsen van aangeleverde gegevens).
Zorg voor tweede beoordeling bij gevoelige berekeningen, zeker wanneer de uitkomst besluitvorming beïnvloedt.
Houd versiebeheer bij: welke methode of rekenstap is gebruikt en op welke datum.
Maak resultaten traceerbaar: welke input leidt tot welke uitkomst, en hoe die is geverifieerd.

Let op: dit voorkomt niet alle geschillen, maar maakt het makkelijker om fouten snel te ontdekken en de impact te beperken.

Wanneer kan een arbodienst toch buiten bereik vallen?

Er zijn situaties waarin aansprakelijkheid bij een rekenfout minder voor de hand ligt. Denk aan:

Geen aantoonbaar verband tussen de berekening en het nadeel.
Onvoldoende causaal gebruik: de uitkomst is niet gevolgd of is vervangen door een andere onderbouwing.
Eigen keuzes van de opdrachtgever die de uitkomst anders hebben laten uitwerken dan verwacht.
Geen professionele tekortkoming: als aannemelijk is dat de gebruikte werkwijze correct was en de afwijking geen fout in dienstverlening vormt.

Ook hier geldt: de uitkomst hangt af van de feiten. Als je niet zeker bent, is het verstandig om je eigen dossier logisch te ordenen (input, berekening, versie, gebruik) zodat een beoordeling kan plaatsvinden op basis van controleerbare gegevens.