Beroepsaansprakelijkheid voor belastingadviseur bij verkeerde configuratie

Wat bedoelen we met “verkeerde configuratie” bij belastingadvies?

Met verkeerde configuratie bedoelen we dat een belastingadviseur een praktische instelling of werkwijze niet juist heeft ingesteld of gevolgd, waardoor het eindresultaat niet klopt. Dat kan bijvoorbeeld gaan om een verkeerde keuze in een software-instelling, een onjuiste parameter voor een berekening, een fout bij het importeren of mappen van gegevens, of een verkeerd ingestelde stap in een standaardproces. Het gaat dus niet alleen om een “rekenfout”, maar om de oorzaak die ligt in de inrichting van hoe gewerkt wordt.

Het kernidee is: als die verkeerde configuratie leidt tot een fout in het advies of de afhandeling (bijvoorbeeld een onjuiste aangifte-invulling of een onjuiste toepassing van gegevens), kan dat aanleiding geven tot aansprakelijkheidsvragen.

Wanneer kan een belastingadviseur aansprakelijk zijn?

Of beroepsaansprakelijkheid speelt, hangt doorgaans af van vier samenhangende elementen:

Een beroepsfout: er moet sprake zijn van een tekortschieten in de zorg die je als professioneel adviseur mag verwachten. Verkeerde configuratie is relevant als die instelling of stap aantoonbaar niet zorgvuldig is gekozen, uitgevoerd of gecontroleerd.
Toerekenbaarheid: de fout moet aan de adviseur of diens handelen (direct of via diens werkwijze/ondersteuning) kunnen worden toegeschreven.
Schade: er moet een concreet nadeel zijn. Dat kan financieel zijn, maar ook bestaan uit kosten van herstel, tijdverlies of vervolgclaims.
Causaal verband: de schade moet herleidbaar zijn tot de verkeerde configuratie. Het is dus niet genoeg dat er “iets is misgegaan”; het verband tussen oorzaak en gevolg moet aannemelijk zijn.

Belangrijk: de exacte beoordeling verschilt per situatie, omdat ook de opdrachtomschrijving en de afspraken over werkzaamheden meewegen. Werk je bijvoorbeeld volgens een afgesproken proces of juist volgens een standaard die de adviseur had moeten aanpassen aan de klantcontext?

Misverstand: “Een configuratiefout is alleen een technische kwestie”

Een veelvoorkomend misverstand is dat een configuratieprobleem “alleen ICT” is en daarom geen beroepsrisico vormt. In de praktijk kan een technische instelling wel degelijk onderdeel zijn van de professionele dienstverlening. Als de belastingadviseur verantwoordelijk is voor de juiste inrichting of toepassing van die instelling, dan kan dezelfde handeling ook worden gezien als een beroepshandeling.

Om dit te beoordelen, kijk je naar vragen als:

Was de juiste configuratie redelijkerwijs bekend en controleerbaar?
Is er een controle ingericht die juist op die configuratiestap ziet (bijvoorbeeld een verificatiestap of steekproef)?
Had de adviseur moeten signaleren dat de instelling niet paste bij de situatie van de klant?

Hoe werkt de afweging in de praktijk: van fout naar bewijs

Bij een vermeende verkeerde configuratie gaat het vaak om de route van inrichting → uitvoering → controle → resultaat.

Inrichting: welke instelling/parameter is gekozen, en op basis waarvan? Zijn er keuzes vastgelegd (bijvoorbeeld in werkdocumenten of correspondentie)?
Uitvoering: is die instelling daadwerkelijk gebruikt zoals bedoeld, zonder afwijkingen?
Controle: is er gecontroleerd dat de uitkomst klopt met de input en de opdracht? Denk aan plausibiliteitschecks of een eindcontrole vóór indiening/oplevering.
Resultaat: wat is er uiteindelijk geleverd of ingestuurd, en wat was het verschil met wat redelijkerwijs verwacht had mogen worden?

Omdat de beoordeling vaak feitelijk is, helpt het om zo vroeg mogelijk overzicht te hebben van:

de opdrachtomschrijving,
de relevante werkafspraken,
de gebruikte configuratie-informatie,
het tijdpad (wat wanneer is gedaan), en
de onderbouwing van het herstel of de correctie.

Preventie en begrenzing: wat je vooraf kunt vastleggen

Zonder advies te geven over specifieke claims of dekking kun je wel algemene controlepunten noemen om risico’s te verkleinen en misverstanden te voorkomen:

Heldere opdracht en scope: leg vast welke berekeningen, datasets en stappen onder de verantwoordelijkheid van de adviseur vallen.
Controle op configuratiestappen: spreek in algemene termen af dat kritieke instellingen worden gecontroleerd vóór oplevering.
Traceerbaarheid van instellingen: zorg dat de gebruikte instellingen en keuzes herleidbaar zijn.
Afstemming bij afwijkende situaties: wanneer de klantcontext afwijkt van het standaardproces, moet dat leiden tot expliciete afstemming.

Gevolg en uitzondering: wanneer kan aansprakelijkheid anders uitpakken?

Aansprakelijkheid is geen “automatische uitkomst” zodra er een verkeerde configuratie wordt gevonden. Het kan ook anders uitpakken als bijvoorbeeld:

de schade niet of onvoldoende causaal te koppelen is aan de configuratie,
de fout aantoonbaar buiten de afgesproken werkzaamheden valt,
de schade vooral ontstaat door onjuiste of onvolledige aanlevering door de klant, of
er aantoonbaar is gehandeld met de vereiste zorgvuldigheid en de controle adequaat was.

De uitkomst hangt dus vooral af van feiten: wat is precies verkeerd geconfigureerd, wie had welke verantwoordelijkheid, hoe is er gecontroleerd, en wat is uiteindelijk de oorzaak-gevolgketen.