Beroepsaansprakelijkheid voor belastingadviseur bij onjuiste belastingaangifte

Wanneer is sprake van beroepsaansprakelijkheid bij een onjuiste aangifte?

Beroepsaansprakelijkheid betekent in de kern dat een professional aansprakelijk kan zijn voor schade die ontstaat door een tekortkoming in de uitoefening van het beroep. Bij een belastingadviseur draait het dan doorgaans om de vraag of er sprake is van een beroepsfout: is de aangifte onjuist of onvolledig ingediend, en is die fout te herleiden tot onzorgvuldig handelen of nalaten volgens de zorgvuldigheid die van een beroepsbeoefenaar mag worden verwacht?

Belangrijk: een fout alleen is niet altijd genoeg. Voor aansprakelijkheid is meestal ook nodig dat de fout aan de belastingadviseur kan worden toegerekend en dat de benadeelde een concreet, aantoonbaar nadeel heeft geleden dat causaal samenhangt met de fout.

Wat zijn de belangrijkste elementen in de beoordeling?

Bij onjuiste belastingaangifte worden claims in de praktijk vaak langs een vaste set controlepunten gelegd:

Reikwijdte van de opdracht Wat was er precies afgesproken: het alleen invullen en indienen, of ook actief adviseren over fiscale posities? De scope bepaalt welke handelingen je van de adviseur mag verwachten.
Zorgplicht en handelen/ nalaten Is de adviseur voldoende zorgvuldig geweest bij bijvoorbeeld het controleren van gegevens, het toepassen van relevante fiscale regels binnen het kader van de opdracht, en het bewaken van volledigheid? Waar de adviseur extra onderzoek had moeten doen, kan nalaten sneller als beroepsfout worden gezien.
Informatie uit de klant en mededelingsplicht Veel fouten ontstaan (deels) doordat de klant onjuiste of onvolledige informatie aanlevert, of belangrijke feiten niet doorgeeft. Dat beïnvloedt hoe sterk de fout aan de adviseur kan worden toegerekend.
Fout, causaliteit en schade Er moet verband zijn tussen de onjuistheid en het nadeel: bijvoorbeeld een correctie door de fiscus, rente of andere financiële gevolgen. Daarbij is het essentieel dat de schadeposten controleerbaar zijn (hoe is het ontstaan en waarom volgt het uit de fout?).
Omstandigheden en bewijs Administratie, correspondentie, werkdossiers en vastgelegde afspraken bepalen vaak wat er daadwerkelijk is gedaan. Zonder goed bewijs wordt het moeilijker om de beroepsfout en de causaliteit overtuigend te onderbouwen.

Wanneer ligt de aansprakelijkheid minder voor de hand?

Niet elke onjuiste aangifte leidt automatisch tot beroepsaansprakelijkheid. Aansprakelijkheid kan minder waarschijnlijk worden wanneer:

De adviseur binnen de opdrachtgrenzen is gebleven en de fout vooral voortkomt uit feiten die niet bij de opdracht hoorden.
Onjuiste informatie van de klant de primaire oorzaak is. Als de adviseur redelijkerwijs mocht vertrouwen op verstrekte gegevens, kan dat de toerekening beperken.
De schade niet aantoonbaar causaal samenhangt met de vermeende fout. Als het nadeel ook zonder de fout zou zijn ontstaan, wordt het lastig om het verband rond te krijgen.
De kwestie vooral een interpretatie-/beoordelingsverschil is tussen partijen, waarbij niet zonder meer blijkt dat het handelen beneden de beroepszorgvuldigheid lag.

Ook kan er een verschil zijn tussen “een fout gemaakt” en “een verwijtbaar gebrek in de dienstverlening”. Bij een beoordeling kijken betrokkenen doorgaans naar wat redelijkerwijs verwacht mocht worden in die specifieke situatie.

Praktische controlepunten om je positie te bepalen

Als je onderzoekt of een claim richting een belastingadviseur reëel is, kun je de volgende punten systematisch nalopen:

Documenteer de opdracht: bewaar overeenkomsten, opdrachtbevestigingen, e-mails en werkafspraken.
Leg de gestelde fout vast: welke rubriek of fiscale positie was volgens jou onjuist en op basis van welke onderliggende feiten?
Herleid de bron van de informatie: welke gegevens heb jij (of je organisatie) aangeleverd, wanneer, en waren die volledig?
Verzamel bewijs van het nadeel: welke beschikking, correctie, bedragen en onderbouwingen laten zien wat er financieel is gebeurd?
Toets causaliteit: wat is het logische “keten”verhaal van fout naar schade, en zijn de schakels controleerbaar?
Check termijnen: let op verval-/verjaringstermijnen in het contract en in het recht. Welke termijn precies geldt kan per situatie verschillen; daarom is het verstandig om termijnen vroeg te betrekken bij je beoordeling.

Wil je een vergelijking maken met het bredere kader rondom beroepsaansprakelijkheid, dan kun je ook kijken naar algemene uitleg over de beroepsgroep waarmee een belastingadviseur doorgaans wordt geassocieerd: /beroepen-en-branches/zakelijke-dienstverlening/beroepsgroep/.

Afbakening: schade door belastingheffing versus schade door dienstverlening

Een veelvoorkomende misvatting is dat belastinggevolgen automatisch “bewijs” zijn van een beroepsfout. De kernvraag blijft echter of de schade volgt uit een tekortkoming in de dienstverlening.

Soms is het nadeel vooral het gevolg van fiscale behandeling op basis van door de klant aangeleverde feiten.
Soms is het nadeel het gevolg van een fout die wél uit de dienstverlening volgt, bijvoorbeeld een vermijdbare reken- of interpretatiefout binnen de afgesproken werkzaamheden.
Soms is er sprake van overlap: fouten in de dienstverlening én onvolledige of onjuiste informatie dragen samen bij aan het nadeel.

In alle gevallen is het essentieel om het onderscheid scherp te maken tussen de belastingheffing als zodanig en de verwijtbare tekortkoming die tot die uitkomst heeft bijgedragen.