Beroepsaansprakelijkheid voor belastingadviseur bij buitenlandse opdrachtgever

Afbakening: wat bedoelen we met beroepsaansprakelijkheid?

Beroepsaansprakelijkheid voor een belastingadviseur betekent dat de adviseur aansprakelijk kan zijn voor schade wanneer hij of zij bij de uitvoering van werkzaamheden niet heeft gehandeld zoals van een redelijk bekwaam en zorgvuldig handelende beroepsbeoefenaar mag worden verwacht. In de kern gaat het dus om de combinatie van (1) een beroepsfout, (2) toerekenbaarheid en (3) causaal verband met aantoonbare schade.

Het feit dat de opdrachtgever in het buitenland zit, verandert de basisgedachte niet: de vraag blijft of er sprake is van een beroepsfout en of die fout tot schade heeft geleid. Wel kan de manier waarop die vraag wordt beoordeeld, verschillen door factoren zoals contractuele afspraken en het toepasselijk recht.

Hoe ontstaat een claim in de praktijk?

Een claim komt doorgaans voort uit een concreet advies- of uitvoeringsmoment, gevolgd door een schadegebeurtenis. Denk aan situaties waarin een belastingpositie, aangifte, toelichting of berekening niet volgens de gemaakte afspraken of volgens de redelijkerwijs te verwachten standaard is uitgevoerd.

Om aansprakelijkheid aannemelijk te maken, kijkt men meestal naar drie onderdelen:

1. Beroepsfout (normschending): Is het handelen of nalaten van de adviseur te kwalificeren als onvoldoende zorgvuldig/kennisvol?
2. Toerekenbaarheid: Staat die fout aan de adviseur toe te rekenen?
3. Schade en causaal verband: Is er aantoonbare schade en is die schade het gevolg van de beroepsfout?

Bij een buitenlandse opdrachtgever wordt bovendien vaak meer aandacht besteed aan de context: de reikwijdte van de opdracht, de informatie die door de opdrachtgever is aangeleverd, en welke verwachtingen partijen schriftelijk of feitelijk hebben vastgelegd.

Wat kan veranderen door een buitenlandse opdrachtgever?

De buitenlandse locatie van de opdrachtgever werkt meestal niet als automatische uitzondering. Waar het wél verschil kan maken, is de beoordelingsbril: welke afspraken gelden er, welke scope is precies overeengekomen en welk recht of welke uitlegmechanismen kunnen relevant zijn.

Let daarom op:

• Contract en scope: Is duidelijk vastgelegd welke werkzaamheden wel en niet onder de opdracht vallen (bijvoorbeeld alleen advisering versus ook afstemming, uitvoering of controle)?
• Informatievoorziening: Hoe volledig en tijdig was de input van de opdrachtgever? Als de adviseur kon weten dat informatie ontbrak of onjuist was, kan dat invloed hebben op de beoordeling.
• Communicatie en bewijs: Kunnen partijen aantonen wat is afgesproken en wanneer (bijvoorbeeld over uitgangspunten, conclusies, of onzekerheden)?

Er kan ook onzekerheid bestaan over procedurele aspecten en de praktische route van een geschil, omdat die kunnen samenhangen met internationale jurisdictie en procesrecht. Zonder specifieke polisvoorwaarden of contractinformatie is het niet mogelijk om dit exact te voorspellen.

Controlepunten voor zelfstandigen en ondernemers

Als u als opdrachtgever of contractpartner wilt begrijpen waar het “spoor” zit bij beroepsaansprakelijkheid, gebruik dan deze controlelijst:

1. Leg de opdracht helder vast: omschrijf het werkresultaat, de grenzen van de opdracht en eventuele aannames.
2. Werk met toetsbare uitgangspunten: noteer wat u aan de adviseur heeft aangeleverd en welke gegevens als basis dienen.
3. Bewijs gemaakte keuzes: bewaar correspondentie, rapportages en werkverslagen zodat duidelijk is wat is geadviseerd en op basis waarvan.
4. Check de schadecomponent: zonder aantoonbare schade en causaal verband is een claim meestal lastig te onderbouwen.

Vergelijking: wanneer lijkt het op “iets anders”?

Soms wordt beroepsaansprakelijkheid verward met andere grondslagen, zoals aansprakelijkheid wegens onrechtmatige daad of wanprestatie. In de praktijk is het onderscheid belangrijk, omdat het debat vaak draait om de vraag of er sprake is van een beroepsfout en welke professionele standaard geldt.

Een nuttige praktische vuistregel is: als de kern van het verwijt ligt in de kwaliteit van het belastingadvies (inhoud, berekening, interpretatie, werkwijze), dan ligt beroepsaansprakelijkheid voor de hand. Ligt de kern in het niet nakomen van een concrete afspraak over een afgesproken prestatie of deadline, dan kan wanprestatie relevanter worden. In internationale situaties kan de uitwerking verschillen per contract en toepasselijk recht, waardoor juridische afbakening zonder dossier niet eenduidig is.